Mərakeşin Milli Bayramı:31 İyul,-Səhrada Kralın Taxt-Tac Günü(!)

Elşad Mehdi
[email protected]
____________________________________
Bu gün Mərakeş xalqı özünün Milli Bayramını,- Taxt-Tac Gününü Qeyd Edir.

Beləki,31 iyul 1999-cu ildə Kral VI Məhəmmədin taxta çıxdığı gün, ən əlamətdar gün kimi Mərakeşin tarixinə düşmüşdür.

Mərakeş Krallığı Afrikanın şimal-qərbində yerləşən ölkədir.

Təxminən 37 milyon əhalisi var, 716,550 km2 ərazini əhatə edir.

Ölkə 1999-cu ildən kral VI Məhəmməd tərəfindən idarə edilir.

Mərakeş,- Afrika qitəsi ilə Avropa arasında mühüm strateji mövqeyə malik ölkə kimi əhəmiyyət daşıyır.

Şimaldan Cəbəllütariq boğazı və Aralıq dənizi, cənubdan Mavritaniya, şərqdən Əlcəzair və qərbdən Atlantik okeanı ilə həmsərhəddir.

Ölkənin ikinci ən böyük şəhəri Kasablanka, dünyanın ən böyük Maliyyə Mərkəzlərindən biri kimi olduqca məşhurdur.

1991-ci ilin 30 dekabr tarixində Mərakeş Krallığı Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyini tanımışdır.

1992-ci ilin 28 avqust tarixindən isə Azərbaycanla Mərakeş arasında diplomatik əlaqələr yaradılmış və iki ölkə arasında münasibətlər beynəlxalq təşkilatlar, o cümlədən BMT və İƏT çərçivəsində inkişaf etdirilmişdir.

1994-cü ilin 12 dekabr tarixində Azərbaycan-Mərakeş əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi məqsədilə Kasablanka şəhərində Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi və Mərakeş Krallığı Xarici İşlər Nazirliyi arasında məsləhətləşmələr haqqında Protokol imzalanmışdır.

1994-cü ilin 13-15 dekabr tarixlərində Kasablankada keçirilən İslam Konfransı Təşkilatı Dövlət və Hökumət başçılarının 7-ci Zirvə Görüşü zamanı Azərbaycanın mərhum Prezidenti Heydər Əliyevlə Mərakeşin mərhum Kralı II Həsən arasında keçirilmiş görüş zamanı Azərbaycan-Mərakeş əlaqələrinin inkişafı və əməkdaşlığın gələcək perspektivləri müzakirə edilmişdir.

Bakı şəhərində Mərakeş Səfirliyinin və Rabat şəhərində Azərbaycan Səfirliyinin fəaliyyət göstərməsi ikitərəfli əlaqələrin müxtəlif sahələrdə inkişafına öz vacib töhfəsini verir.

Azərbaycan Respublikası və Mərakeş Krallığı arasında siyasi məsləhətləşmələr mexanizmi mövcuddur. 2007-ci ilin 04-06 yanvar tarixlərində iki ölkə arasında siyasi məsləhətləşmələrin 1-ci raundu Rabat şəhərində, 2018-ci ilin 5 mart tarixində isə ikinci raundu Bakı şəhərində keçirilmişdir.

Azərbaycan Respublikası və Mərakeş Krallığı arasında səfər mübadiləsində son illərdə müəyyən dinamik tendensiya müşahidə edilmişdir. Bu dövrdə müxtəlif səviyyələrdə (nazir və nazir müavini, parlament sədri, komitə rəhbəri və müavini, agentlik sədri, ombudsman, şeyx həzrətləri, məhkəmə sədri) qarşılıqlı səfərlər həyata keçirilmişdir.

Artıq illərdir Yeni Dünya Nizamının Yumru Masasında periferik güc mətkəz kimi tanınan və qəbul olunan Mərakeş,- bu gün infrastruktur, suverenlik və strateji cəhətdən Şimali Afrika coğrafiyasını özündə birləşdirəcək doktrina vasitəsilə geosiyasi kimliyini aktiv şəkildə formalaşdırmaqdadır.

Həmçinin krallığ, Kral VI Məhəmmədin düzgün və düşünülmüş strateji konsepsiyasını əsas götürərək, siyasi təkamül kursunu daha işlək mexanizm şəklinə salmaqla, hazırki Yeni Dünya Nizamının daha dərindən konfiqurasiya edilməsi planlanlarında öz töhvələrini verməkdədir.

Bu transformasiyanın mərkəzində Kral VI Məhəmmədin Mərakeşi Afrika, Avropa və Atlantik dünyası arealında irəliyə meylli interfeysə çevirən diplomatik strategiyası, uzaqgörən yanaşması dayanır.

Bu kontekstdə Kral VI Məhəmmədin ölkənin gələcək stabil, sabit, təhlükəsiz inkişaf dinamikası üçün irəli sürdüyü StraitBelt doktrinası layihəsi ,sadəcə coğrafi rebrendinq deyil, həm də Mərakeşin transregional məsələlərdə periferik mövcudluqdan mərkəzi platformaya keçidini təcəssüm etdirən strateji düşüncəsinin uzaqgörənliyi kimi qiymətləndiriləndir.

Bu baxımdan, StraitBelt doktrinası Afrikanın suverenliyi, dəniz gücü və legitimliyin artıq təkcə sərhədlərlə deyil, dövlətin normativ və infrastruktur agentlik vasitəsilə transregional dinamikanı formalaşdırmaq qabiliyyəti ilə bağlı olduğu post-Vestfaliya dünyasında, qlobal nizamın gələcəyinin kəsişməsində fəaliyyət göstərəcəyini özündə təcəssüm etdirən platformaq kimi diqqətçəkəndir.

Üstəlik, Böyük Britaniya,ABŞ,Fransa,İspaniya və digər əsas aktorların Mərakeşin suverenliyi ətrafında yaxınlaşması,ardınca legitimliyin, əlaqənin və dəniz dərinliyinin gücünün əsas rıçaqlarını təşkil etdiyi yeni strateji arxitekturanın konsolidasiyasından xəbər verməsi, StraitBeltin gələcək Krallığın həyatında dayanaqlığ və strateji dönüş nöqtəsi olacağını bir daha özündə ehtiva etməkdədir.

Kral VI Məhəmmədin StraitBelt doktrinası, həm də normativ və idrak qatını özündə birləşdirərək,tənzimləyicilərin qarşılıqlı fəaliyyətini, bilik diplomatiyasını və texnoloji standartların dövriyyəsini təşviq edir.

StraitBelt -in ən perspektivli elementi onun suverenliyin yenidən müəyyən edilməsindədir.

Mütləq muxtariyyət və millətlərüstü seyreltmənin ikililiyini rədd edən Mərakeş üçüncü yolu müdafiə edir: funksional birgə suverenlik.

Bu,spesifik suveren funksiyaların,gömrük,logistika, təhlükəsizlik və tənzimləyici nəzarətin asimmetrik, geri qaytarıla bilən və dövlət tərəfindən idarə olunan çərçivələr daxilində müqavilə üzrə həvalə edilməsini nəzərdə tutur.

Artıq ECOWAS əməkdaşlığı,G5 Sahel koordinasiyası və Brexit-dən sonrakı Birləşmiş Krallıq ilə strateji tərəfdaşlıq kimi mexanizmlər vasitəsilə hərəkətdə olan bu yanaşma, Mərakeşə tam strateji muxtariyyətini qoruyaraq adaptiv koalisiyalar qurmağa imkan verir.

Həmçinin, geosiyasi rəqabətlərin gücləndiyi və ənənəvi qlobal çərçivələrin parçalanması ilə əlamətdar olan dövrdə beynəlxalq uyğunlaşmalar post-klassik mərhələyə qədəm qoyur.

Bu qaydada güc, təkcə hərbi qüdrət və ya institusional ittifaqların funksiyası deyil, həm də dövlətin strateji coğrafiyanı tərtib etmək, regional legitimliyi möhkəmləndirmək və kritik dəhlizlərdə suverenliyi operativləşdirmək qabiliyyətidir.
.
Beləliklə,StraitBelt regional doktrinadan daha çox inkişaf edir; o, suveren legitimlik, davamlı logistika və normativ qarşılıqlı asılılığa əsaslanan pan-Avrafrika-Hind-Sakit okean paradiqmasına çevrilir.

Bu platforma həm strateji yenilik, həm də Spykman,Mackinder və Mahanın baxışlarının yenidən konfiqurasiyasdır,

StraitBelt, Mərakeşin geosiyasi mövqeyini yüksəldir və Qərbi Saharanı Şimal və Cənub arasında enerji , logistika və rəqəmsal inteqrasiyanı birləşdirən suveren mərkəz kimi yenidən müəyyənləşdirir.

Ticarətin liberallaşdırılmasına və ya təhlükəsizliyin məhdudlaşdırılmasına əsaslanan mövcud əlaqə doktrinalarından fərqli olaraq, StraitBelt suverenliyi, proqnozu və ardıcıl geosiyasi doktrinaya inteqrasiyanı birləşdirən strateji əlaqənin yeni qrammatikasını təklif edir.

Beləliklə, parçalanmış dünyada Mərakeş mərkəzlik iddiasında deyil; onu qurur.

Boğaz kəməri məsafə doktrinası deyil, hər bir limanın proyeksiya və hər dəhlizin qarşılıqlı dayanıqlılıq müqaviləsi olduğu bir-biri ilə əlaqəli suverenliyin qrammatikasıdır.

Həqiqətən də, Mərakeş artıq təkcə enerji və ya fosfat ixrac etmir. O , milli maraqların və suveren legitimliyin qarşılıqlı tanınması üçün sabitliyin strateji mübadiləsinə əsaslanan institusionallaşdırılmış suveren həmrəylik doktrinasını layihələndirir .

Bu strateji uyğunlaşma Britaniyadan Mərakeşin cənub meqalayihələrinə birbaşa sərmayə yatırmaq və rəqəmsal transformasiya, kənd təsərrüfatı texnologiyası və mavi iqtisadiyyat kimi yüksək təsirli sektorlarda birgə müəssisələrin inkişafı vasitəsilə simvolik siyasi dəstəkdən maddi əlaqə formalarına keçməsini tələb edir.

Eyni zamanda,Mərakeş Atlantik və Aralıq dənizi məkanları arasında geostrateji yerləşdirmə vasitəsi kimi StraitBelt doktrinasını genişləndirməlidir.

Bu inkişaf edən çərçivə təsdiq edir ki, Afrika artıq qlobal nizamın periferik hissəsi deyil, dəyər yaradılması, strateji əlaqə və tərəfdaşlığın yeni qrammatikası vasitəsilə 21-ci əsrin tarazlıqlarını formalaşdırmaq üçün mərkəzi arenadır.

Bu bayram münasibəti ilə bir daha Azərbaycan xalqı adından Əlahəzrət Kral VI Məhəmmədi və Mərakeş xalqını təbrik edir, gələcək Mərakeşin rifahı, inkişafı naminə dayanıqlı sülh, təhlükəsizlik, suverenlik, əmin-amanlıq arzularımızı çatdırırıq!

Azərbaycan-Mərakeş xalqlarının dostluq,qardaşlıq əlaqələri daimi, davamlığı əbədi olsun!скачать dle 12.1