İsrail-Həmas münaqişəsinin yayılma təsiri və Cənubi Asiya üçün təsirləri

Amit Dogra
________________________________________
HƏMAS-ın İsrailə qəfil hücumundan sonra zorakılığın yeni mərhələsi başlayan dünya qütbləşmənin yeni mərhələsinə qədəm qoydu. Hücumdan qısa müddət sonra İsrail HƏMAS-a müharibə elan etdi və o vaxtdan bəri zorakılıqlar intensivləşir və minlərlə insan həyatını itirir. İsrailin Qəzzaya hücumu pilotsuz təyyarələrdən və artilleriya zərbələrindən istifadə edib və Human Rights Watch beynəlxalq humanitar hüququ pozan ağ fosforun istifadəsi ilə bağlı narahatlıqlarını artırıb. Həm İsarael, həm də Həmas baş verən zorakılıqda bir-birini günahlandırır, hazırda HƏMAS-ın nəzarətində bir neçə girov var və bu yaxınlarda Həmas tərəfindən israilli girovla bağlı qısa bir klip yayımlanıb. HƏMAS-ın əlində 199 girov olduğu iddia edilsə də, dəqiq sayı məlum deyil. Çoxsaylı HƏMAS-la əlaqəli qruplar israilliləri girov götürüblər ki, bu da əsirlikdə olan şəxslərin dəqiq sayını əldə etməyi çətinləşdirir.

Qəzzada baş verən zorakılıq müharibə cinayətlərinə bərabərdir, burada uşaqlar da daxil olmaqla insanlar qətlə yetirilir, girov götürülən qadınlar HƏMAS tərəfindən çılpaq şəkildə nümayiş etdirilir . Əl Əhli xəstəxanasının bombalanması Qəzzada digər hücumlardan daha çox insanın ölümünə səbəb olub. İsrail bombardmandakı rolunu inkar edir, Fələstin səlahiyyətliləri isə İsraili buna görə günahlandırır və Qəzzada humanitar böhranla bağlı bütün dünyada hay-küy yaranır.

Avropada yayılma!

İsrail Qəzzada HƏMAS-a qarşı hücuma başladıqdan qısa müddət sonra bütün dünyada insanlar bölündü və Fələstin və İsrail tərəfdarı etirazlar qeydə alınıb. Lakin Rusiyanın işğalını arxada qoyaraq daha böyük parçalanma yaranıb və indi din işə başlayıb. Dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan müsəlmanlar Fələstinin lehinə səsini ucaldır və bu, əhalinin qütbləşməsinə səbəb olur. Avropa da oxşar etiraz və təcavüz aktlarının şahidi oldu. Fransada məktəb müəllimi bıçaqlanıb, Brüsseldə isə iki İsveç vətəndaşı güllələnib. Hər iki halda şübhəlilərin İŞİD-lə əlaqəsi olduğu bildirilir. Fransa Avropanın ən böyük yəhudi və müsəlman əhalisinə ev sahibliyi edir və belə bir ssenaridə gələcəkdə mümkün toqquşma riski yüksəkdir. Ancaq Fransa hökuməti əsgərləri yerləşdirdi, lakin bu, heç vaxt mütləq təhlükəsizliyi təmin edə bilməz. Artıq radikal ünsürlər və qeyri-qanuni immiqrantlar belə zorakı fəaliyyətlərin bir hissəsi olub və sosial mediada paylaşılan məzmunun xarakteri əhalini daha da təhrik edir. Artan gərginlik İŞİD kimi radikal ünsürlərə müsəlmanlar və yəhudilər arasında parçalanmanı dirçəltmək və daha da dərinləşdirmək imkanı verir. Fransada antisemitizm hücumlarının artması narahatlıq doğurur və Almaniyada HƏMAS tərəfdarı mitinq qadağan edilib , çünki bəzi insanlar Berlində Həmas-ın İsrailə hücumunu qeyd edir. Çində israilli diplomatın ailə üzvü günorta saatlarında bıçaqlanıb .

Növbəti sırada Cənubi Asiya varmı?

Cənubi Asiya dünyanın ən böyük müsəlman əhalisinə ev sahibliyi edir, digər dinlərdən başqa bu bölgədə müstəmləkə keçmişinə dayanan mövcud problemlər var. Post-müstəmləkə və parçalanmadan sonrakı bölgə olan Cənubi Asiya ənənəvi və qeyri-ənənəvi təhdidlərdən doğan bir çox zorakılığın şahidi olmuşdur. Radikal islamçı ideologiya Pakistan və Əfqanıstan kimi üzv ölkələrdə əhəmiyyətli dayağa malik olduğundan, region radikal qütbləşməyə meyllidir. Talibanın Əfqanıstanı ələ keçirməsi ilə TTP kimi onunla əlaqəli qruplar özlərini cəsarətləndirdi. TTP döyüşçülərinin Kabil həbsxanasından buraxılması və TTP rəhbərliyinin Pakistanla atəşkəs razılaşmasını pozması nəticəsində Pakistan zorakılığın yeni mərhələsinin şahidi olub. O vaxtdan bəri Pakistanın Bəlucistan və Xayber Paxtunxva bölgəsində terror fəaliyyətlərində misli görünməmiş artım müşahidə olunur.

Pakistan və Əfqanıstanda zorakı qeyri-dövlət aktorlarının yayılması panislamizmə nail olmağa yönəlmiş ekstremist ideologiyadan qaynaqlanır. Beləliklə, Qəzzada davam edən münaqişə ilə İŞİD, LET, TTP kimi radikal qruplar kütlələrə təsir göstərməyə və HƏMAS-a dəstək verməyə çalışacaqlar. Münaqişə yenidən başlayandan sonra uzun müddət yatmış vəziyyətdə olan İŞİD-lə əlaqəli elementlər yenidən gündəmə gəlib. Avropada terrorla bağlı hadisələr artıb və hər keçən gün müharibənin təsiri bütün dünyaya yayılır, belə bir ssenaridə Cənubi Asiya daha da radikallaşmaya meyllidir. Pakistanda Fələstinin lehinə çoxsaylı etiraz aksiyaları qeydə alınıb, hətta İslam Əmirliyi (Əfqanıstan) Qəzzada zorakılığa qarşı çıxış edib. Bununla belə, Taliban öz döyüşçülərini Fələstinə göndərməyi pisləsə də , keçmiş fəaliyyət tarixini nəzərə alsaq, hələ də Taliban rejiminə etibar etmək olmaz.

Hindistan məsələsini nəzərə alsaq, həm İsarelə, həm də Fələstinə dəstək verən qruplar olduğu üçün əhali bölünür. Hindistan hökumətinin rəsmi mövqeyi hər iki istiqamətdə dəyişir, iki dövlət həllini dəstəkləyir, Baş nazir Modi həm İsrail, həm də Fələstinin başçıları ilə əlaqə saxlayır və geniş dəstək verir. Dövlətin mövqeyinə baxmayaraq, əhali bölünür və bu narahatlıq doğurur, çünki Hindistandan İsraildə olan, silahlı və HƏMAS-a qarşı döyüşməyə hazır olan bəzi yəhudi əhali var. Hindistanda olan yəhudilər ekstremistlər üçün potensial hədəf ola bilər və Hindistanda təhlükəsizlik vəziyyəti yarada bilər. Hindistan uzun müddətdir ki, terror hücumlarının qurbanı olub və bu cür radikal elementlərin əhəmiyyətli dərəcədə mövcudluğu var.

Cənubi Asiyada mövcud vəziyyətlər islam radikallaşmasından qorunmur, buna görə də İsrail Fələstin münaqişəsinin təsiri Cənubi Asiyanın regional sabitliyi üçün narahatedici ola bilər. Həm Pakistanda, həm də Əfqanıstanda zorakı qeyri-dövlət aktorlarının yayılması gələcək fəaliyyətlər üçün potensial silah ola bilər. Müsəlman ümmətinin birləşdiyi hazırkı vəziyyətdə bu ünsürlər özlərini gücləndirmək üçün həm ideoloji, həm də maddi dəstək toplaya, Qəzzədəki zorakılıqdan Cənubi Asiya regionunda öz çirkin məqsədlərinə çatmaq üçün bəhanə kimi istifadə edə bilərlər.

İŞİD zirvəsində olarkən, Cənubi Asiya da daxil olmaqla dünyanın müxtəlif yerlərindən döyüşçüləri var idi və Həmas da İŞİD, Əl-Qaidə, Lashkar-e-Toiba və ya İD-KP kimi oxşar fəaliyyət rejiminə malikdir, məqsədlərə çatmaq və hər hansı bir təhlükədən qaçmaq üçün həddindən artıq zorakılıq tətbiq edir. dialoq. HƏMAS nizamnaməsi hər hansı bir müsəlmanın rastlaşdığı yəhudilərin öldürülməsini müdafiə edir, belə radikal diktumlar Cənubi Asiya kimi çoxdinli və çoxmillətli region üçün çox təhlükəli ola bilər. Bölgənin özü böhran içindədir, sabit hökuməti olmayan bir nüvə dövləti olan Pakistan sosial-iqtisadi təlatümlərlə üzləşir və Əfqanıstan Taliban rejimi altındadır, demokratik proseslərdə tənəzzül var ki, bu da radikal elementlərin içəri girməsi və nəzarəti ələ keçirməsi üçün boşluq yaradır. Cənubi Asiya regionu həmişəkindən daha kövrək və həssasdır və Qəzzə zorakılığının yayılması Cənubi Asiyaya da nüfuz edə bilər. Belə bir vəziyyət yaranarsa, bu, qlobal miqyasda müxtəlif gücləri fəlakətli münaqişəyə cəlb edəcək ən pis kabus olardı.скачать dle 12.1